Phương pháp giáo dục trẻ - Còn đây là phần tiếp - Nguyễn Trần Cảnh - sưu tầm

Đây là phần cuối của phương pháp giáo dục trẻ 2-3 tuổi


5) Trẻ 2 tuổi là người có trí nhớ thiên tài
2 tuổI là thời kì thiên tài của trẻ nhỏ. Cũng có nhiều bậc phụ huynh ngạc nhiên khi xem chương trình “Những em bé thiên tài nhất Nhật bản” (Chibikkotensai nipponichi), chứ thực ra hầu hết trẻ em đều có khả năng biểu lộ trí nhớ tuyệt vời như những trường hợp được nêu trong chương trình đó.
Nếu không biết điều đó, sẽ vô tình làm mất đi khả năng tuyệt vời của trẻ. Chính vì vậy chúng ta cần phải cực kì chú ý đến trẻ.
Trẻ phát triển rất nhanh trong độ tuổi từ 2 đến 3 tuổi. Và những gì trẻ học được trong thời gian này sẽ phản ánh thái độ học tập của chúng sau này, thái độ đó không thể nào sửa đổi được nữa.
Tôi muốn các bậc cha mẹ phải coi độ tuổi này là giai đoạn thiết lập năng lực cơ sở cho trẻ.
Giai đoạn này, nếu dạy trẻ những điều cơ bản suôn sẻ thì trẻ sẽ thành những con ngườI rất sáng dạ. Còn không dạy dỗ gì, cứ để trẻ tự nhiên chơi không thôi sẽ để khả năng ưu việt vốn có của mọi em bé biến mất lúc nào không hay.
Xin nhắc lại một lần nữa, đó là trẻ 2 tuổi có trí nhớ thiên tài.
Khi trẻ 2 tuổi mà được rèn luyện trí nhớ thì sẽ có trí nhớ tốt duy trì lien tục và dễ dàng. Với trẻ không được rèn luyện trí nhớ lúc này thì đến năm lớp 6 thôi đã không thể nhớ nổi những công thức tính toán phân số, số thập phân…
Vì vậy, khi được 2 tuổi cần phải cho trẻ được rèn luyện trí nhớ càng nhiều càng tốt.
Nhớ quốc kì của các nước. Nhớ chủng loại xe ô tô. Nhớ tên các ga tàu điện theo đúng thứ tự. Những việc mà ta thấy đó hoàn toàn có ích, không hề quá sức đối với trẻ.
Có bà mẹ đã dạy con 2 tuổi nhớ hết tên 100 thi sĩ nổi tiếng. Đứa trẻ ấy đã trở thành người cực kì xuất sắc. Cũng có bà mẹ dạy con 2 tuổi cả kinh thư Trung quốc.
Đây không phải là việc nhồi nhét kiến thức.
Tôi muốn các bậc cha mẹ hiểu rằng vào thời kì năng lực trí nhớ lên đến đỉnh cao như lúc này, mà làm những việc như vậy thì một mặt khả năng ghi nhớ cao được gắn liền với trẻ, mặt khác những kiến thức thu nạp được này sẽ còn đọng lại trong kho ý thức tiềm tài của cả cuộc đời, sau này làm nền tảng để có được năng lực xuất sắc, và khả năng tư duy cao.
Đặt trước mặt trẻ 2 tuổI 10 cái hộp. Trong 3 hộp có để đồ gì đó. Hãy cho trẻ đoán xem hộp nào có đồ. Không có trẻ 2 tuổi nào ngay từ đầu đã đoán đúng cả 3 cái hộp có đồ. Hãy làm thử từ 1 hộp trước.
Đặt lên bàn 10 món đồ, cho trẻ nhìn kĩ trong khoảng 1 phút, rồi giấu đi 1 món, đố trẻ biết đó là món đồ gì.
Hãy thử làm bài rèn luyện trí nhớ này cho trẻ.
Cũng liên quan đến trí nhớ, ta phải dạy trẻ khả năng quan sát. “ Cửa hàng vừa xem có bày bán cái gì”, chẳng hạn thế, để rèn cho trẻ khả năng nhớ được nhiều món đồ bày trong cửa hàng. Mẹ với con thi với nhau xem ai nhớ được nhiều hơn.
Điều quan trọng là với trẻ 2 tuổi càng cho trẻ quan sát được càng nhiều càng tốt. Dẫn trẻ đến công viên, cho xem kiến, cho xem lá. Dẫn trẻ đến cửa hàng bán chim, thú cảnh, cho trẻ quan sát. Và bảo trẻ nói về cái vừa xem, vừa nhìn thấy đó.
Cho trẻ đi vườn bách thú, vườn thú biển, khu vui chơi, nông trường, sở phòng cháy chữa cháy… càng nhiều càng tốt, và rèn cho trẻ kể lại những nơi vừa đi.
Cũng có thể cho trẻ đi bus, tàu điện đến bờ biển, vườn táo…để được nhiều dịp quan sát thế giới xung quanh hơn.
Tư tưởng “MớI có 2 tuổi có nhớ được gì mấy đâu, thôi thì chờ đến khoảng 6 tuổi, lúc ấy biết nhớ rồi cho đi đây đó cũng được” là tư tưởng sai lầm, khiến năng lực vốn có của trẻ bị thui chột.
Mọi thể nghiệm khi trẻ đã hơn 6 tuổi- lúc này năng lực đã phát triển ở mức ổn định rồi- không tạo nên khả năng cơ bản quan trọng nào nữa. Các bậc cha mẹ nên biết rằng những thể nghiệm được thực hiện trong thời kì khả năng nhận thức đạt đỉnh cao nhất (2 tuổI) sẽ là những khả năng to lớn của trẻ sau này.
Cũng với ý nghĩa đó, trẻ 2 tuổi rất thích hợp để học ngoại ngữ.
Bởi vì kí ức về âm thanh của trẻ lúc này cực kì phong phú.
Người lớn nghe tiếng nước ngoài không thể nghe toàn bộ âm tiếng nhỏ của từ đó. Hơn nữa cũng không thể thành thạo một ngoại ngữ nào. Vì người lớn có một rào chắn lớn về âm thanh, mà có những âm không tài nào nghe thấy, hay có bắt chước cũng không nhập tâm được.
Nhưng trẻ 2 tuổi lại là thiên tài ngôn ngữ. Vì trẻ dưới 3 tuổi có khả năng phân biệt được sự khác nhau rất nhỏ giữa các âm tiết, và hiểu được sự liên quan giữa các từ ngữ phức tạp. Với năng lực tiềm tài phong phú, trẻ thể nhớ ngoại ngữ một cách tự nhiên như một bản năng sinh lí vậy.
Vì vậy, khoảng 2,3 tuổi việc cho trẻ nghe nhiều bài hát của trẻ em các nước, để trẻ được tiếp xúc, nhận biết được sự khác nhau về âm thanh giữa tiếng các nước đó điều quan trọng.
Những âm thanh trẻ không nghe vào giai đoạn này khi lớn lên sẽ không còn nhập tâm chính xác được nữa.
Khi trẻ đang chơi, thử để máy quay đĩa chạy bản nhạc vui tươi tự nhiên nào đó. Ví dụ như “những bài hát ru con trên thế giới” chẳng hạn.
Điều quan trọng nhất là việc dạy trẻ, rèn luyện cho trẻ phải được thực hiện thường xuyên, hàng ngày, dù mỗi ngày chỉ một chút thời gian. Tôi muốn các bậc cha mẹ hiểu rõ một điều là việc dạy con hay rèn luyện cho con càng được lặp đi lặp lại càng tạo cho trẻ khả năng thiên tài.
Tuy nhiên cũng phải vừa xem tình hình, sự phản ứng của trẻ để dạy cho phù hợp. Nếu trẻ có vẻ không thích kiểu rèn luyện này thì phải chuyển sang kiểu thích hợp hơn, để trẻ vui vẻ thực hành hơn.
Bí quyết để thành công là rèn luyện cho con hay dạy con dưới hình thức chơi với con một cách vui vẻ.

Đây là phần tiếp theo - Phương pháp giáo dục trẻ từ 3-4 tuổi. Và đó là tất cả những gì mình muốn chia sẻ với các bạn. Đọc sách thì thấy hay, nhưng thực hiện được theo sách lại là một kì công khác.
Khi mới sang đây, mình luôn cười chê ông xã là làm gì cũng phải có sách hướng dẫn, từ vặn cái ốc vít trở đi. Nhưng giờ thì mình cũng bị đồng hóa rồi. Đọc sách, nhiều thể loại sách, thích sách và thích làm theo. Đó cũng là cách tích lũy kinh nghiệm phải không các mẹ?

Nếu có mẹ nào mua được sách rồi, hãy dịch tiếp những phần tiếp theo nhé.

Phương pháp giáo dục trẻ - Còn đây là phần tiếp - Nguyễn Trần Cảnh - sưu tầm

Đây là phần tiếp theo của cuốn sách


4) Thời kì phản kháng đầu tiên khi trẻ 2 tuổi- làm sao vượt qua?
Người ta có câu “trẻ 2 tuổi đáng sợ”. Thấy hiện tượng này ở trẻ vừa đầy 2 tuổi, kéo dài trong khoảng thời gian từ 4 đến 6 tháng. Thời kì này gọi là thời kì phản kháng đầu tiên của trẻ.
Được 2 tuổi, bước vào thời kì tự lập, trẻ muốn tách khỏi bố mẹ, tự làm việc này việc nọ. Việc gì cũng muốn tự làm lấy.
Vì vậy khị bị người lớn nói “không được” là trẻ phản kháng liền. Rồi khi trẻ định tự mình làm gì đấy mà không làm được cũng phát cáu lên. Cũng có trẻ giậm chân, giãy nảy, lăn đùng ra đất ăn vạ. Đó là biểu hiện bất mãn khi trẻ định làm gì mà không làm được.
Để vượt qua tình cảnh này, hãy cho trẻ xem đọc sách dạy cách làm 1 cách dễ hiểu, từng chút tạo cho trẻ tính tự tin rằng mình cũng có thể làm được. Và một điều nữa là dạy ngôn ngữ cho trẻ. Trẻ được rèn luyện kĩ năng nói tốt, biết dùng từ phong phú thường không có kiểu nói ích kỉ, cũng như không nghịch ngợm làm phiền bố mẹ.
Vì trẻ tự làm được những việc của mình, biết dùng đồ vật, biết truyền đạt ý muốn của mình thì không có cảm giác bất mãn như trên.
Khi trẻ khóc, hãy đặt mình vào địa vị của trẻ, dạy cho trẻ cách nói diễn tả tâm trạng khó chịu lúc đó. Nếu chỉ có quát mắng “sao lại khóc” thôi thì không dễ dàng gì vượt qua thời kì 2 tuổi đáng sợ này. Nếu con muốn gì, cảm thấy gì mà diễn đạt được hết bằng lời thì cuộc sống hàng ngày thật suôn sẻ. Với trẻ chậm nói, thì không thể có những tháng ngày vui vẻ như vậy được.
Nói là thông cảm với tâm trạng của trẻ, nhưng cũng như tay gãi đúng chỗ ngứa vậy, gãi quá sẽ bị xước, thành ra nói hết phần của trẻ. Trẻ không nói được điều mình muốn nói, vốn từ ít, sẽ sinh ra bất mãn. Việc quan trọng là nghe thấu tâm trạng trẻ, chứ không phải nói hộ hết tâm trạng của trẻ.
Nếu trẻ hiểu lời nói thì sẽ hiểu những gì mẹ nói, mẹ có thể dạy lễ nghĩa, phép tắc một cách dễ dàng hơn.
Không cần ra tay can thiệp làm hộ con, mà chỉ cần trông con thôi, để con dần lớn lên với tính tự tin.
Thời kì này trẻ có khả năng ngôn ngữ cao, kĩ năng sử dụng hay làm việc gì đó thành thạo sẽ không có biểu hiện bất mãn, phản kháng như đã nêu ở trên.
Bí quyết nuôi dưỡng ý chí của trẻ là không bao giờ nói từ “không được” với trẻ. Luôn dõi theo hành động của trẻ, củng cố lòng tự tin, động viên khích lệ kịp thời, khơi gợi ý muốn của trẻ mới là cách nuôi dạy con hay.

[QUOTE= Trước khi đi ngủ không nên quên việc đọc sách cho con nghe.
Giai đoạn này để cho trẻ làm quen với mặt chữ, gọi là thời kì khơi dậy sự quan tâm đến chữ nghĩa của trẻ. 2 tuổi mà trẻ đọc được chữ là một điều cực kì tuyệt vời.
Trẻ con thì 1 tuổi cũng nhớ được chữ. Trẻ mới lọt lòng cũng nhớ được chữ. Cũng có nhà nghiên cứu cho rằng trẻ sơ sinh thích thú với việc nhớ chữ hơn cả việc nhớ cách nói. Mọi người sẽ thắc mắc tại sao trẻ chưa biết nói lại có thể đọc được chữ cơ chứ, thì xin cứ thử đọc 1 chữ cho trẻ nghe, rồi bảo con nhặt lấy tấm card có ghi chữ vừa đọc sẽ biết ngay. Trẻ sẽ nhặt tấm các có ghi chữ mà nó biết một cách chính xác, tức là nó đã biết đọc.
Nhớ được chữ, thì cấu tạo đầu cũng thay thổi, đặc biệt là thay đổi lớn ở đại não, các bậc cha mẹ phải nên biết trước điều này. Đến cả con trẻ bị bệnh não, giai đoạn này dạy cách đọc chữ cũng rất hiệu quả, trẻ có thể nhớ được, khi nhớ được thì sắc mặt trở nên trí thức hơn, mắt sáng hơn.
Cũng có trường hợp trẻ bị bệnh não mà cũng đọc được sách trôi chảy, đứng đầu lớp khi vào tiểu học. Điều này không thể có nếu chỉ dạy trẻ bị bệnh não đọc khi đã qua 6 tuổi. Nếu không tận dụng thời kì nhạy cảm với ngôn ngữ của trẻ thì sẽ khó làm thay đổi được tố chất của đại não, kể cả với trẻ thường và trẻ bị bệnh não.
Để trẻ gần gũi với chữ, ghi tên của trẻ vào tờ giấy rồi dán lên tường, đọc nhiều lần cho trẻ nghe.
Hướng trẻ chú ý vào chữ tên sách, tên thương hiệu hàng hoá, đọc và dạy những chữ ấy cho trẻ.
Mở rộng phạm vi chữ đã nhìn trong sách ra báo chí… sẽ làm tăng sự quan tâm của trẻ đến chữ.
Đi trên đường, hay đi bộ cũng hướng cho trẻ nhìn thấy biển hiệu ghi chữ gì, biển số ô tô có chữ hán gì, chữ số gì chẳng hạn.
Trong khi chờ ở phòng khám, cho trẻ mở rộng phạm vi từ chữ “o-shi-ra-se” chẳng hạn.
Với cách dạy cho trẻ những từ ngữ gần gũi nhất, dễ thấy nhất xung quanh như vậy, là bạn đã thực hiện xuất sắc thuật dạy đọc chữ cho con rồi đấy.

Phương pháp giáo dục trẻ - Còn đây là phần tiếp - Nguyễn Trần Cảnh - sưu tầm

-Hoặc nữa, khi bé đánh ông/bà hoặc ném đồ vật, đành đồ chơi, phải ứng bình thường sẽ la con "Con không được làm thế!", còn em thấy ông bà thì nói "Đánh ông/bà (bạn gấu, quyển sách..) thế ông bà đau đấy, đau quá huhuhu:Crying: , đau rồi không chơi được với cháu nữa đâu".
-Bé nhà em dạo này hay nói "con ghét bạn này!" thì cô giáo nói "Nếu bạn ấy cũng nói con thế thì con buồn đúng không? Con nói thế bạn cũng buồn đấy.." thay vì "con không được nói thế!"
-Thay vì con không được làm cái này, cái khác thì giải thích kiểu như "nếu con làm thế thì sẽ bị.." (lại quan hệ nhân quả đây)

Thực tế thì em cũng chưa khi nào sử dụng kiểu "mẹ không cho con làm cái này, cái kia" và cũng đang cố gắng kiên nhẫn giải thích nhiều hơn. Ví dụ, bọn trẻ con nhà em tuổi sàn sàn nhau quá nên rất dễ tranh giành đồ chơi của nhau, rồi nói nhau kiểu như ghét (いや、きらい）、và đẩy hoặc đánh nhau. Cho đến nay thì em áp dụng thành công được chuyện "Nếu con bị nói/đánh như thế thì con cũng đau, cũng buồn đúng không??. Con lớn hơn em mà, để mẹ thử làm thế với con nhé? Anh em là yêu nhau con ạ, như mẹ yêu con thế này này.." thế là bé hiểu và ko làm nữa (nhưng được 1 tí thì lại quên ngay:Sad: ,lại nhắc nhở). Phần nữa, vì bé hơn 3 tuổi nên hiểu được, còn em bé hơn, chưa được 2 tuổi thì chưa hiểu lắm, nên cứ cố gắng kiềm chế và nói đi nói lại, hướng sang trò khác. Thật ra có những lúc cáu lắm lắm và vẫn quát con nhiều lắm lắm:Smiling: , nhưng em nghĩ, phải cố gắng chứ không trẻ con đến lúc nhận ra ông/bà, bố, cô giáo ở trường ...tất cả đều nhẹ nhàng, chỉ có mình mẹ ở nhà thì "dữ", đe nẹt, cấm đoán đủ thứ thì..phiền nhỉ:Sick:

Cái này thì có lý quá rồi. Nhưng có bé nào tự buộc dây giầy khi 2-3 tuổi không, chỉ em kinh nghiệm với.

Cái này trẻ tham gia khá tốt. Bé nhà em thì cứ từng cái bát, vài đôi đũa, khi là đĩa rau nhìn như đổ đến nơi nhưng bé vẫn hoàn thành nhiệm vụ và xong thì trông vênh lắm.

Con nhà mình cũng cùng năm sinh với bé nhà bạn đấy, nhưng là tháng 1. Mình cũng nghĩ như bạn, trẻ tham gia khá tốt nhỉ? Hơn nữa, nếu được khen nhiệt tình và thật tình:Smiling: , bé rất hăng hái giúp đỡ mẹ nhé. Như mình rửa bát, hay gọi con "con ơi, giúp mẹ 1 tí, úp bát hộ mẹ vào cái rổ kia được không?" Thế là bé làm hăng say lắm. Bát đĩa nhựa cũng nhiều nên đỡ đau tim:Smiling: nhưng mình cũng nhắc "con để cái này nhẹ thôi nhé vì dễ vỡ" với những bát sứ, thủy tinh. 1, 2 lần bé nhớ đấy, lần sau khi bé úp bát, mình thấy, với những bát thủy tinh, bé cầm 2 tay và miệng lẩm bẩm "nhẹ nhàng thôi, từ từ thôi!"
Bé thứ 2 thì chưa được 2 tuổi, nhưng chắc tại đi nhà trẻ rồi nên biết, đến bữa ăn tự đi lấy ghế ra, lấy bát để sẵn để mẹ xới cơm ở ngoài bếp rồi 2 anh em bê vào bàn, ăn xong thì mang ra chỗ rửa bát để, cũng làm thế với cốc uống trà. Không phải mình dạy bé từ đầu thế đâu, chắc là nhờ cô giáo ở trường. Mình chỉ thỉnh thoảng nhắc nếu bé "quên" và không quên khen ngợi sau đó thôi..

Có ai dạy bé cầm đũa ở tuổi này chưa ạ? Em nghe chừng có vẻ khó khó là..

Cái này chắc cũng công lao thuộc về nhà trẻ. Con đi học nhà trẻ đâu tiên khi được 2 tuổi 8 tháng. Thậm chí trước đó ở nhà thì mẹ toàn đút cho con ăn nữa. Nhưng chỉ, được 1 tuần, cô giáo hỏi "Ở nhà cháu cũng sử dụng được đũa ạ?", ngớ người ra, nào mình đã dạy con bao giờ. Hóa ra con nhìn các bạn ăn, con tiến bộ từ chỗ phải mẹ xúc đến chỗ con tự ăn bằng thìa và rồi chuyển sang ăn bằng đũa. Mình nghe thế nhưng cũng không tin lắm cho đến khi tận mắt thấy con ăn bằng đũa khá tốt mới tin đấy.

Lần khác, mình đến trường dự giờ học của con thứ 2, ở lớp toàn trẻ con trên 1 tuổi và dưới 2 tuổi. Đúng giờ ăn cơm nên mới thấy con nhà mình tự ăn cũng khá tốt rồi nhưng cũng thua nhiều bạn lắm và có 1 bạn còn đòi và ăn bằng đũa cũng rất gọn. Mình nghĩ chắc tại trẻ con bắt chước nhanh lắm..

Sách thì bé vẫn chưa thích sách nhiều lắm, mặc dù bố mẹ đọc sách mỗi ngày, bé chỉ thích nghe kể chuyện Mukashibanashi như momotaro, kazenokaminokodomo.... chứ không chịu để bố mẹ đọc, mỗi khi đọc là bé chán ngay, bé chỉ thích xem hình và xem chỉ xem trang nào mà bé thich thôi. cái này phải làm sao? xin các mẹ cho ý kiến giúp đỡ mình nhé.
Còn trò chơi Tsumiki thì mẹ đã tập cho bé chơi từ 1 tuổi, Mẹ xếp lên thật cao, cứ tưởng là con cũng bắt chước mẹ làm ai ngờ con xô ngã hết và lăn ra cười đấy, bây giờ nếu mẹ đang xếp, yêu cầu con xếp thì con xếp được mấy cái thôi rồi cũng xô ngã và tự mình cười ặc ặc, còn mẹ thì suy nghĩ không biết có phải là do mình chơi trò này với con quá sớm hay không??? .

Mình cũng băn khoăn chuyện này ghê lắm. Nhưng vì mình sống ở Nhật, môi trường là tiếng Nhật rồi nên lại sợ con không nói được tiếng Việt. Nếu mình là bạn, chắc mình sẽ vẫn nói với con chỉ tiếng Việt, còn bố nói tiếng Nhật, Sau này, khi cả nhà về Nhật mà bé đi học mẫu giáo tự nhiên rồi bé sẽ trội tiếng Nhật lên không khó khăn gì. Bé nhà mình từ khi tập nói đến khi đi nhà trẻ vẫn nói được tiếng việt dù ít ít (vì biết nói cũng chậm), nhưng từ khi đi nhà trẻ rồi thì đến 85-90% là tiếng Nhật, tiếng Việt vẫn hiểu, mẹ nói gì vẫn thực hiện được nhưng trả lời bằng tiếng Nhật, rồi mẹ có bắt nhắc lại thì mới nhắc lại bằng tiếng Việt! Mình cũng đang cố gắng nói tiếng Việt nhiều nữa nhưng xem ra phát âm tiếng Việt của bé bây giờ đúng như người nước ngoài chứ không phải người Việt, lơ lớ..:Crying:
Mình cũng mong đuơc nghe ý kiến của mọi người lắm vì cũng không biết nên thế nào là tốt nhất.